Dominowy mnich

Przed ostatnimi świętami odwiedziłem katedrę w Akwizgranie aby zobaczyć szopkę ze słynną Gwiazdą Betlejemską, której kształt doprowadził emerytowanego profesora Boba Schipke do odkrycia prac benedyktyńskiego mnicha Uda z Aachen. Ten średniowieczny duchowny opisał w nich podstawy teorii prawdopodobieństwa, przeprowadził eksperyment igłowy Buffona i spisał zasady pracy z liczbami „wulgarnymi” i „duchowymi” – które dokładnie odpowiadają liczbom, które nazywamy „liczbami rzeczywistymi” i „wyimaginowanymi”. Proces wielokrotnego pomnażania i dodawania ich razem, jak w zestawie Mandelbrota, był postrzegany jako alegoria określania, kto zostanie pociągnięty do Boga, a kto pogrąży się w ciemności. Udo z Aachen (ok. 1200-1270) – średniowieczny kopista i iluminator z klasztoru Sankt Umbertus koło Aachen był matematykiem i poetą. Z dużym prawdopodobieństwem uważa się, że jego autorstwa jest Fortuna Imperatrix Mundi, który to tekst wykorzystał Carl Orff komponując kantatę sceniczną Carmina Burana. Jego notatki na marginesach dzieł poważnych, co wówczas ze względu na cenę materiałów piśmienniczych nie było czymś szczególnym, dowodzą , że Udo zajmował się również stworzeniem „gry pobożnej” na zlecenie papieża Innocentego IV. Prawdopodobnie było to pierwowzór domina, którego opis „jako gry z Dalekiego Wschodu” mnich mógł znać z opowieści Giovanniego di Piano de Carpini i pochodzącego z Polski Benedykt Polaka, dwóch franciszkanów, którzy z polecania Innocentego IV, w latach 1245-1247 udali się z poselstwem do imperium Mongołów z misję ewangelizacyjną. Zadaje to kłam tezie jakoby to Marco Polo wraz z ojcem i stryjem byli pierwszymi Europejczykami, którzy zapuścili się tak daleko na wschód, gdzie sławny podróżnik zetknął się z ideą gry w domino aby potem zapoznać z nią Genueńczyków i Wenecjan. W XIII wieku imperium Mongołów odwiedzili też dwaj inni franciszkanie: Wilhelm z Rubruk i Bartłomiej z Cremony a wspomniany już Di Piano w książce Liber Tartarorum zawarł dokładne opisy kraju i zwyczajów Mongołów. Dlatego obecnie grywa się w domino na całym świecie na nie tylko na terenie krajów wchodzących w skład dawnego Imperium Mongolskiego, które w XIII wieku obejmowało również Chiny gdzie co najmniej od ponad wieku znane były gry kamiennymi tabliczkami z oczkami.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s