CACHO

Jest to jedna z wiele gier opierających się na tej samej zasadzie. Gracz stara się wypełnić jak najkorzystniej tabelkę w oparciu o rzuty kośćmi i uzyskiwane kombinacje znane wszystkim z pokera. Najbardziej znana jest oczywiście YAHTZEE. Cacho jest jedną z najpopularniejszych gier w Boliwii. Gra ta bardzo podobna jest do portorykańskiej gry w kości zwanej GENERALA (GENERAŁ). Cechę odróżniającą Cacho od innych gier tego typu jest specyficzny zapis punktacji.

Liczba kości: 5
Liczba graczy: 2+
Rekwizyty: tabelka, długopis
Zasady gry:
Rozpoczyna gracz wybrany przez losowanie.
Gracz w swojej kolejce może wykonać trzy rzuty.
Podczas drugiego i trzeciego rzutu gracz może część kości odłożyć i rzucać pozostałymi.
Maksymalnie po trzecim rzucie wynik musi być zapisany do jednej z wybranych kategorii w tabelce. Na początku wynik można wpisać do wielu kategorii. Pod koniec partii może okazać się, że wyniku nie można wpisać do żadnej z wolnych kategorii. W takiej sytuacji gracz musi zdecydować, z której kategorii zrezygnuje i tam wpisać wynik zerowy. Wpisów (również zerowych) nie można zmieniać do końca partii.
Niektóre kategorie (tzw. figury) są punktowane wyżej jeżeli zostaną uzyskane w I rzucie („de mano” czyli „z ręki”) niż gdy zostaną uzyskane po II lub III rzucie.
Każda kategoria występuje w grze tylko raz z wyjątkiem „Grande”, które występuje w grze podwójnie.
Gracz po każdym rzucie może powiedzieć „abajo” i przekręcić wszystkie kości (rzucone i odłożone) tak aby spody znalazły się u góry. Staje się to nową kombinacją jaką uzyskał gracz.
przykład gracz uzyskał [1] [1] [1] [3] [5] mówi „abajo” i ma [6] [6] [6] [4] [2]
Zakończenie partii następuje po 11 kolejkach lub po wyrzuceniu przez jednego z graczy „Grande de mano”. Przeprowadza się rozliczenie partii.
Wygrywa ten gracz, który zdobył łącznie najwięcej punktów.

Zapis partii:
Zapis partii prowadzi się z użyciem tabelki podobnej do planszy stosowanej przy grze „w kółko i krzyżyk”. Lewa kolumna służy do zapisu kategorii od „1” do „3”. Prawa kolumna służy do zapisu kategorii od „4” do „6”. Zapisuje się w nich po prostu ilość punktów. Kolumna środkowa służy do zapisu (od góry) „escalera” , „fulla” i „pokera”. W środkowej kolumnie stosuje się zapis skrócony. „X” oznacza wpis zerowy. „O” oznacza zaliczenie danej kategorii po więcej niż jednym rzucie. „5” oznacza zaliczenie danej kategorii „z ręki” czyli po I rzucie. Pod tabelką zapisuje się oba „Grande” za pomocą znaczka „$” (lub „X” jako zapis zerowy) odseparowane ukośną kreską.
Przykładowy zapis poniżej oznacza uzyskanie przez gracza 161 punktów (2+6+0+25+0+40+12+20+6+50+0=161).

Cacho jest jedną z najpopularniejszych gier towarzyskich w Boliwii. Gra się w nią w wielu domach po kolacji jak i w miejscach publicznych. Gra może umilić podróż pociągiem lub skrócić czas oczekiwania na autobus. Gra się również w barach i restauracjach, pijąc przy tym tanie piwo lub drinka. W wielu boliwijskich miasteczkach kości wraz kubkiem można kupić u ulicznego sprzedawcy. Kości są bardzo często różnokolorowe. Tradycyjnie kubek do Cacho powinien być skórzany. Wiele kubków posiada symbole Inków lub inne zdobienia. Dobry skórzany kubek raz zakupiony będzie Ci służył wiele lat. Wystarczy go wraz z kośćmi zabrać do baru i na pewno znajdą się chętni do gry. Jestem pewien, że życzliwy barman użyczy kartki papieru i czegoś do pisania. Jeszcze tylko parę browarów i …